Czym jest analiza ABC
Analiza ABC klasyfikuje pozycje magazynowe według znaczenia finansowego. Pokazuje, że niewielka liczba pozycji odpowiada za większość obracanej wartości, więc każda pozycja może dostać uwagę, na jaką zasługuje: ścisła kontrola tam, gdzie są pieniądze, prosta tam, gdzie ich nie ma.
Opiera się na tej samej logice co wykres Pareto: istotna garstka i liczna reszta o małym znaczeniu.
Jak ją obliczyć, krok po kroku
- Oblicz wartość roczną każdej pozycji: zużycie roczne × koszt jednostkowy.
- Posortuj od najwyższej do najniższej wartości.
- Oblicz udział każdej pozycji i udział skumulowany.
- Przypisz klasy A, B i C według progów skumulowanych.
Wartość roczna = zużycie roczne × koszt jednostkowy
Pozycja P1: 1500 sztuk rocznie × 30 USD = 45 000 USD.
Przykład: 10 pozycji i 100 000 USD rocznie
| Pozycja | Wartość roczna (USD) | Skumulowany | Klasa |
|---|---|---|---|
| P1 | 45 000 | 45% | A |
| P2 | 25 000 | 70% | A |
| P3 | 8000 | 78% | B |
| P4 | 7000 | 85% | B |
| P5 | 5000 | 90% | B |
| P6 | 3000 | 93% | C |
| P7 | 2500 | 95,5% | C |
| P8 | 2000 | 97,5% | C |
| P9 | 1500 | 99% | C |
| P10 | 1000 | 100% | C |
| Klasa | Pozycje | Wartość |
|---|---|---|
| A | 20% (2 pozycje) | 70% |
| B | 30% (3 pozycje) | 20% |
| C | 50% (5 pozycji) | 10% |
Dwie pozycje skupiają 70% pieniędzy zamrożonych w zapasach. Błąd w liczeniu lub brak P1 waży znacznie więcej niż problem z P10. Liczby są ilustracyjne.
Jak zarządzać każdą klasą
| Klasa | Kontrola | W praktyce |
|---|---|---|
| A | Ścisła | Częste inwentaryzacje cykliczne, staranna prognoza, wyliczony zapas bezpieczeństwa, twarde negocjacje z dostawcą |
| B | Umiarkowana | Przegląd okresowy, kwartalne liczenie, parametry weryfikowane dwa razy w roku |
| C | Prosta | Większe partie, uzupełnianie min-max lub kanban dwóch pojemników, liczenie raz w roku |
Parametry uzupełniania dla każdej klasy wynikają z zarządzania zapasami: punkt zamawiania, zapas bezpieczeństwa i ekonomiczna wielkość zamówienia. Pozycje C o stałym zużyciu to dobrzy kandydaci do kanbana.
Od klasyfikacji do decyzji: przykład inwentaryzacji cyklicznej
Klasyfikacja jest bezużyteczna, jeśli nie zmienia tego, co robimy. Bezpośrednie zastosowanie to częstotliwość liczenia. Przykładowo liczmy pozycje A co miesiąc (12 razy w roku), B co kwartał (4 razy), a C raz w roku. Częstotliwości są ilustracyjne i trzeba je dostosować do swojej sytuacji.
| Klasa | Pozycje | Liczenia na pozycję | Liczenia rocznie |
|---|---|---|---|
| A | 2 | 12 | 24 |
| B | 3 | 4 | 12 |
| C | 5 | 1 | 5 |
| Razem | 10 | 41 |
Liczenie wszystkich 10 pozycji co miesiąc wymagałoby 10 × 12 = 120 liczeń. Przy klasyfikacji wystarczy 41, czyli o 79 mniej (65,8%). Mimo to klasa A, warta 70% wartości, dostaje 24 z 41 liczeń, czyli 58,5% wysiłku. Wysiłek koncentruje się tam, gdzie błąd kosztuje najwięcej.
To samo rozumowanie dotyczy ustalania poziomów obsługi: na przykład 98% dla A i 90% dla C, jak w artykule o zapasie bezpieczeństwa.
Progi 70/20/10 lub 80/15/5
Nie ma obowiązkowego progu. Powyższa tabela przyjmuje A do 70%, B do 90% i C do 100%; wiele firm stosuje 80/15/5. Liczy się utrzymanie tej samej reguły w czasie i ponowna klasyfikacja co najmniej raz w roku lub przy zmianie asortymentu.
Połącz też ABC z krytycznością: tania pozycja C może mimo wszystko zatrzymać linię.
Częste błędy
- Klasyfikowanie bez aktualizacji danych o zużyciu i koszcie.
- Sortowanie według ilości zamiast wartości.
- Brak przeglądu zmian w asortymencie.
- Traktowanie wszystkich pozycji tak samo.
- Pomijanie pozycji C krytycznych dla produkcji.
Korzyści: analiza ABC wyznacza priorytety tam, gdzie powstaje wartość zapasów, poprawia dokładność i kontrolę, ukierunkowuje zakupy, liczenia i negocjacje oraz zmniejsza zamrożony kapitał, marnotrawstwo i braki.
Następny krok: wyeksportuj z systemu zużycie i koszt z ostatnich 12 miesięcy, oblicz wartość roczną, posortuj i zastosuj progi. W godzinę zrobisz pierwszą mapę ABC, która podpowie, od czego zacząć liczenia i negocjacje.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest analiza ABC zapasów?
Klasyfikacją pozycji według wartości rocznej, która oddziela nieliczne pozycje o największej wartości (A) od licznych pozycji o niskiej wartości (C).
Jak wykonać analizę ABC?
Oblicz zużycie roczne × koszt jednostkowy dla każdej pozycji, posortuj od najwyższej do najniższej, policz udział skumulowany i sklasyfikuj według wybranych progów.
Jakie wartości procentowe stosuje się w klasyfikacji ABC?
Nie ma sztywnej reguły; typowe progi to 70/20/10 lub 80/15/5 wartości skumulowanej.
Jak często aktualizować klasyfikację ABC?
Co najmniej raz w roku i zawsze, gdy asortyment lub koszty wyraźnie się zmieniają.
Jaki jest związek analizy ABC z Pareto?
Analiza ABC stosuje zasadę Pareto do zapasów: niewiele pozycji odpowiada za większość wartości.
Źródła
- CHOPRA, S.; MEINDL, P. Supply Chain Management: Strategy, Planning, and Operation. Pearson.
- SILVER, E. A.; PYKE, D. F.; THOMAS, D. J. Inventory and Production Management in Supply Chains. Boca Raton: CRC Press.
- SLACK, N.; BRANDON-JONES, A.; JOHNSTON, R. Operations Management. Pearson.
Źródła w języku angielskim, chyba że podano inaczej.
O autorze
Specjalista Lean Manufacturing i zarządzania behawioralnego
Ponad 20 lat w przemyśle motoryzacyjnym i metalowym (GM i Dana), praktyk Lean Manufacturing od 2006 roku. Instruktor SENAI i mentor brazylijskiego programu Brasil Mais Produtivo, prowadził doradztwo, szkolenia i audyty w ponad 50 firmach, łącząc jakość, produktywność i rozwój ludzi.
